Strona główna » Aktualności » Artykuły » Polskie konkursy i projekty artystyczne. Co warto wiedzieć ?
Img 4968

Zagadnienie sytuacji artystów na polskim rynku sztuki ma niezwykle złożony charakter. Problemy z odnalezieniem się w jego realiach miewają nie tylko młodzi twórcy, ale również doświadczeni artyści z ugruntowaną pozycją. Wiąże się z tym cały szereg różnych kwestii – od droit de suite po kontrowersyjne aukcje młodej sztuki.

Wiele osób jako główny problem wskazuje braki w edukacji młodych artystów oraz ich nieświadomość mechanizmów rynkowych. Akademia niestety nie przygotowuje artysty do wejścia w obieg w ramach rynku pierwotnego, a na rynku aukcyjnego na młodych twórców czeka wiele zagrożeń. Każdy student i świeżo upieczony absolwent ASP musi w pewnym momencie swojej kariery zastanowić się nad działalnością poza murami akademii. Część artystów z różnych względów wybiera debiut na popularnych aukcjach młodej sztuki, które zapewniają promocję w postaci drukowanych katalogów oraz reklamy internetowej. Dobrą alternatywą wydają się jednak różnego rodzaju konkursy i projekty artystyczne skierowane właśnie do młodych twórców. Pozwalają one na zaistnienie i pierwszy krok w kierunku kariery artystycznej. Część z nich odbywa się corocznie, inne mają formę biennale. Różnią się zasadami i nagrodami. Wszystkie te inicjatywy łączy natomiast jedno – ich organizatorom przyświeca chęć wspierania i promowania młodych twórców.

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych konkursów jest Artystyczna Podróż Hestii, zainicjowana w 2002 roku zgodnie z ideą Piotra Śliwickiego, prezesa Grupy ERGO Hestia i skierowana do studentów IV lub V roku uczelni artystycznych oraz kierunków artystycznych uczelni wyższych. Mogą oni nadsyłać na konkurs prace z zakresu malarstwa, grafiki, rzeźby i instalacji, fotografii, sztuki cyfrowej oraz performance. Tegoroczna siedemnasta edycja została otwarta w styczniu, a już 25 czerwca podczas wystawy finałowej w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie zostaną ogłoszone nazwiska laureatów. Zwycięzca konkursu uda się w artystyczną podróż do Nowego Jorku, laureat nagrody drugiej odbędzie natomiast rezydenturę w Walencji. Fundacja APH, która jest organizatorem konkursu, wspiera również swoich uczestników działaniami w ramach swojego statutu – organizując wystawy, aranżując spotkanie promocyjne z laureatami i wspomaga wszelkie inicjatywy, w których biorą oni udział.

 

Paweł Althamer, Cezary Bodzianowski, Oskar Dawicki, Elżbieta Jabłońska, Paulina Ołowska, Monika Sosnowska, Julita Wójcik i Piotr Wyrzykowski to artyści, którzy zostali nominowani w 2003 roku do nagrody ufundowanej przez Fundację Kultury Deutsche Banku. W pierwszej edycji konkursu SPOJRZENIA zwyciężyła Elżbieta Jabłońska. Od 2003 roku co dwa lata można w Zachęcie podziwiać wystawę “najbardziej interesujących młodych twórców na polskiej scenie artystycznej”, nominowanych do udziału w konkursie przez członków komitetu nominującego. Każda spośród 10 osób wchodzących w skład tego gremium może zaproponować tylko dwóch artystów. Z jednej strony zdecydowanie ogranicza to liczbę prezentowanych twórców, podnosząc rangę i poziom wydarzenia, z drugiej umacnia wpływ krytyków i kuratorów na dobór uczestników. Nagrodą Deutsche Banku dla laureata konkursu jest 15 000 EURO. Zdobywca drugiego miejsca może liczyć na miesięczny wyjazd studyjny do Villi Romana we Florencji.

Zamykając temat inicjatyw związanych z warszawskimi instytucjami kulturalnymi należy wspomnieć o Project Room realizowanym od 2012 roku w ramach działalności Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski. Każdego roku ponad trzydziestu ekspertów w tym kuratorów, dyrektorów instytucji oraz profesorów szkół artystycznych zgłasza do Project Roomu wyróżniających się artystów. W tym roku do Zamku Ujazdowskiego trafiło ponad 200 portfolio. Kuratorzy instytucji wybrali sześciu uczestników, którzy w ramach projektu będą prezentować swoje prace na wystawach indywidualnych w przestrzeni CSW. W zeszłorocznej edycji po raz pierwszy została przyznana nagroda za najlepszą wystawę w ramach Project Room. Wśród jurorów znaleźli się: Mirosław Bałka, Krist Gruijthuijsen, Jarosław Lubiak, Małgorzata Smagorowicz i Paulina Wrocławska. Laureatem Nagrody Głównej został Mateusz Kula. Pierwsza z tegorocznych wystaw właśnie trwa. Do 3 czerwca można oglądać twórczość Dawida Stefańskiego. Tegoroczny laureat zostanie wyłoniony pod koniec roku przez międzynarodowe jury. Wybierze ono dwie najlepsze wystawy, przyznając I Nagrodę w wysokości 20 000 zł oraz II Nagrodę – 10 000 zł.

Najdłużej odbywającym się konkursem artystycznym w Polsce jest Bielska Jesień, która organizowana jest nieprzerwanie od 1962 roku. Obecnie ma formę biennale (do 1995 roku konkurs odbywał się corocznie), a jej organizatorem jest Galeria Bielska BWA. W porównaniu do Spojrzeń, czy Project Roomu biennale ma bardzo swobodną formułę, która na uczestnictwo pozwala praktycznie wszystkim twórcom, którzy mogą legitymować się aktywnym dorobkiem artystycznym . Finaliści konkursu mogą liczyć na udział w wystawie pokonkursowej, której oczywiście towarzyszy katalog. Główna nagroda, w regulaminie zapisana jako Grand Prix, wiąże się z wystawą indywidualną w Galerii Bielskiej BWA oraz z nagrodą pieniężną – w 2017 roku było to 30 000 zł. Należy jednak wspomnieć, że inkluzywność konkursu ma wpływ na jego poziom. Widać to wyjątkowo dobrze na przykładzie zeszłorocznej edycji, która wzbudziła wiele kontrowersji. Laureatem Grand Prix został Sebastian Krok. Niestety środowisko od razu rozpoznało “inspiracje” malarza zdjęciami, w tym fotografią Andrew’a McConnell’a A group of Syrians arrives on Lesvos after sailing on an inflatable raft from Turkey.

Kolejnym biennale, na które warto zwrócić uwagę, jest organizowane przez Bałtycką Galerię Sztuki Współczesnej w Słupsku RYBIE OKO. Konkurs funkcjonuje od 2001 roku, a na zeszłoroczną 9 edycję wpłynęło aż 300 zgłoszeń. Artyści na konkurs mogą nadsyłać prace malarskie, grafikę warsztatową, rzeźbę i instalację, fotografię, sztukę cyfrową oraz projekty obiektów w przestrzeni publicznej. Zeszłoroczny zwycięzca otrzymał nagrodę pieniężną w wysokości 25 000 zł, zaproszenie na miesięczną rezydencję w Centrum Aktywności Twórczej w Ustce oraz wystawę indywidualną w BGSW. Laureatem został wspomniany Grzegorz Stefański , którego wystawę można aktualnie zobaczyć w ramach opisywanego wcześniej Project Roomu.

Na zakończenie warto poświęcić nieco uwagi inicjatywom krakowskim. Pierwszą z nich jest konkurs Fundacji Grey House, który w 2017 roku odbył się już po raz siódmy. Jest on skierowany do młodych twórców, którzy nie ukończyli jeszcze 30 roku życia i chcą się ubiegać o tytuł “najciekawszej osobowości twórczej wśród artystów młodego pokolenia”. Spośród nadesłanych prac konkursowych jury wybiera grupę artystów kwalifikujących się do II etapu, czyli wystawy pokonkursowej. Podczas wernisażu przyznawana jest nagroda główna – stypendium w wysokości 5 000 zł oraz wystawa indywidualna w Galerii Szara Kamienica. Innym ciekawym projektem jest SEJSMOGRAF zainicjowany przez krakowski Bunkier Sztuki we współpracy z BWA Tarnów i Galerię Sztuki Współczesnej BWA Katowice. W czerwcu odbędzie się już po raz trzeci. Ten projekt skierowany jest do artystów, którzy nie ukończyli jeszcze 33 roku życia i mieszkają lub tworzą w Małopolsce lub na Śląsku. SEJSMOGRAF ma na celu przyjrzenie się praktykom najmłodszego pokolenia i stworzenie początkującym twórcom przestrzeni do dialogu i wymiany doświadczeń. Projekt podzielony jest na sesje zamknięte oraz na otwarte dyskusje panelowe. W tym roku całemu wydarzeniu towarzyszyć będzie otwarta w kwietniu wystawa Zwierzęta domowe, na której można oglądać prace wybranych uczestników dwóch pierwszych edycji projektu.

Nie można jednoznacznie stwierdzić, że konkursy i projekty dla młodych artystów są najlepszym sposobem na debiut i wszystkim laureatom zagwarantują późniejszy sukces artystyczny i komercyjny. Ich zaletą natomiast są ustalone, klarowne reguły oraz wsparcie renomowanych instytucji kulturalnych, których misją jest propagowanie sztuki, a nie jak w przypadku domów aukcyjnych proponujących udział w licytacji – po prostu zysk ze sprzedaży prac. Oczywiście każdy z konkursów ma inne zasady i inny poziom. Część umożliwia swobodne nadsyłanie zgłoszeń przez artystów, inne są zamknięte i uczestników przyjmuje się na podstawie polecenia “nominujących”. Pewne jest natomiast, że udział w konkursie lub projekcie artystycznym jest dla młodego artysty cennym i rozwijającym doświadczeniem – tego rodzaju inicjatywy bardzo często umożliwiają początkującym twórcom pierwszy kontakt z szeroką publicznością.

 

fot. Weronika Ptak

Weronika Ptak

INNI CZYTALI RÓWNIEŻ